دورکاری، نه بیکاری

داوود صفی‌خانی

دورکاری، نه بیکاری

کرونا در کنار تغییرات عجیبی که در مناسبات اقتصادی دنیا به‌وجود آورده است، مناسبات اجتماعی را هم دستخوش تغییرات کرده است.

برای در امان ماندن از کرونا، و لزوم فاصله‌گذاری اجتماعی (به قول یکی از منتقدان که لفظ فاصله‌گذاری فیزیکی را درست‌تر می‌داند تا فاصله‌گذاری اجتماعی ) که از مهم‌ترین عوامل کلیدی پیشگیری از ابتلا به کرونا محسوب می‌شود، کم کردن از برخوردهای فیزیکی در جامعه و به‌خصوص در محیط‌های کاری که فضای سربسته‌ای هم دارند، دوركاري و انجام فعالیت‌های اداری از خانه ضروری به نظر می‌رسد.

همان‌طور که پیش‌تر هم عنوان شده بود برای دورکاری قطعا ابزارهای مختلفی لازم است که یکی از مهم‌ترین آنها ارتباط مستقیمی با فناوری دارد و ابزارهای فناوری نقش مهمی در دورکاری ایام کرونایی به حساب می‌آیند.

این روزها دوركاري اهمیت زیادی دارد اما آیا لوازم و شرایط کامل آن در ابعاد مختلف مهیا شده است؟ وقتی از لزوم دوركاري، آموزش و خدمات‌رسانی آنلاین در شرایط کرونایی سخن می‌گوییم آیا همه ابعاد و زیرساخت‌های فناوری آن در جهت امکان دسترسی سازمان‌ها و افراد فراهم شده است؟

کرونا در کنار آسیب‌های عمیقی که بر زیرساخت‌های اقتصادی وارد کرده و بسیاری از بنیان‌های اجتماعی و اقتصادی را دچار چالش جدی کرده است اما به نظر می‌رسد از دل این چالش‌ها و تهدیدها، فرصت‌هایی هم برای تغییرات در زیرساخت‌های ارتباطی دیجیتال فراهم کرده است. به‌‌خصوص در کشور ما که می‌تواند سرمنشا تغییرات سریع در فرایند دیجیتالی شدن فرایندهای سازمانی باشد.

برای نیل به این هدف مهم اما نیاز به سیاست‌گذاری منسجم و سیستمی است که به همه ابعاد این فرایند تفکر کند؛ چیزی که معمولا در کشور ما در نزد سیاست‌گذاران کلان دیده نمی‌شود .

اولین قدم در این راه مهم سیاست‌گذاری انعطافی در بعد واردات کالاهای فناوری است که باید با هموار کردن روند تخصیص ارز و برداشتن موانع وارداتی و تعرفه‌ای به واردکنندگان کمک کرد که کالاهای فناوری را به وفور و به‌راحتی وارد چرخه بازار کنند. این قابل قبول نیست وقتی در بعد کلان معتقد به روند دیجیتالی شدن باشیم اما مصرف‌کننده در تامین معمولی‌ترین کالاهای حوزه فناوری با سختی و دشواری مواجه شود.

این روزها دورکاری مهم است اما جایی معنی دارد که کار یک فرد، اولا قابلیت انجام شدن از راه دور را داشته باشد و از طرفی سازمان هم باید بتواند منابع لازم برای انجام همان کار را تخمین بزند، در کنار اینکه فرد باید به امکانات لازم برای انجام کار در فضایی غیر از سازمان هم دسترسی داشته باشد. در واقع زنجیره منسجمی از ابزارها و سیاست‌گذاری‌ها لازم است تا دورکاری به نتیجه مثبت‌تری ختم شود نه اینکه در ذهن عموم مردم دورکاری مترادف با بیکاری و عدم انجام کارها تلقی شود .

بنا بر تحلیل کارشناسان یکی از مهم‌ترین مشکلات سازمان‌های ما که باعث بهره‌وری پایین فرایندها شده است بحث عدم کامیابی شغلی کارکنان است. کارکنان و کارمندان سازمان‌های ما به دلیل شرایط محیطی و فضای مدیریتی از فعالیت‌های شغلی خودشان در محیط کار لذت نمی‌برند و این عدم کامیابی در میزان بهره‌وری بسیار حائز اهمیت است. برای همین دورکاری اگر براساس یک بسته سیستمی سیاست‌گذاری شود و بر تمام ابعاد آن همان‌گونه که اشاره شد اندیشیده شود می‌تواند حلقه گمشده بهره‌وری فرایندهای سازمانی را که در دل کامیابی شغلی نهفته است به بهترین شکل ممکن پوشش دهد. در واقع دیجیتالی کردن فرایندها در محیطی متفاوت‌تر از سازمان‌ها، فرصت و شرایطی برای کارکنان فراهم خواهد آورد تا به میزان بسیاری فرایند کامیابی شغلی بهبود یابد. با بهبود کامیابی شغلی قطعا بهره‌وری به طرز عجیبی رشد کرده و به تمام ارکان سازمانی سرایت خواهد کرد .

از طرفی تجربه متفاوت و جدیدی از مفهوم کار و ارتباط با مخاطب در دورکاری در بستر دیجیتال فراهم خواهد شد تا تلنگری بر روابط خشک درون سازمانی ارگان‌هایی که تا قبل از این در محدوه فیزیکی سازمان محصور شده بودند، زده شده و فرهنگ متفاوت‌تری از روابط کاری با محوریت کامیابی شغلی رشد و تعمیم داده شود. قطعا با این وضعیت شاهد بهبود بهره‌وری و فرایندهای درون سازمانی ارگان‌ها خواهیم بود .

از این جهت دوران کرونا شرایط و فرصتی ایجاد کرده است تا نگاهی عمیق‌تر به فرایندهای درون‌سازمانی و نقش ویژه فناوری بیندازیم و با تدوین سیاست‌گذاری یکپارچه و سیستمی بستر دورکاری و روند دیجیتالی شدن را سرعت بخشیده و بهبود ببخشیم. با تمام کمبودها و مشکلاتی که در روند دیجیتالی شدن فرایندها وجود دارد، نکته امیدوارکننده خلق تجربه جدیدی از کامیابی شغلی در دل دورکاری نوید از تغییرات فرهنگی گسترده‌ای در زیرساخت‌های خشک و بی‌روح محیط‌های کاری سازمان‌ها در آینده‌ای نزدیک می‌دهد و پیش‌بینی می‌شود این روند پس از کرونا هم می‌تواند به میزان عجیبی بهره‌وری را در کشور بهبود بخشد .