«هاروکی موراکامی »

کرونا و توفان فناوری

وقتی از توفان بیرون آمدی دیگر همان آدمی نیستی که قدم به درون توفان گذاشت...

کرونا و توفان فناوری

اگر بخواهیم نگاهی دقیق بر دوران قبل از کرونا و پس از آن بیندازیم به قول نویسنده برجسته ژاپنی، دیگر همانی نخواهیم بود که قبل از توفان کرونا بودیم.

در واقع شیوع و همه‌گیری کرونا، در تمام حوزه‌ها بسیاری از مناسبات دنیای مدرن را دستخوش تغییر و دگرگونی عمیقی کرده است.

این تغییرات گسترده در دنیا اگرچه به ضرورت در امان ماندن از خطرات ابتلا به کرونا صورت گرفته است، اما با وجود آسیب‌ها و تهدیدهای بسیار آن، در بعضی از حوزه‌ها و مناسبات فرصت‌هایی هم ایجاد کرده است تا پس از کرونا دیگر شاهد همان مناسبات سابق نباشیم.

ما نيز در کشور خود مثل تمام دنیا، تغییرات بسیاری در تمام مناسبات جاری شاهد بودیم. اگر چه شاید سرعت این تغییرات به شدت کشورهای پیشرفته نبوده اما در همان راستا اتفاق افتاده است.

برجسته‌ترین اتفاقی که پس از همه‌گیری کرونا در کشور ما اتفاق افتاد، دخالت دادن فناوری و دیجیتالی کردن روندهای جاری سازمان‌ها و ارایه خدمات در این بستر بود. در واقع طبق برنامه‌ریزی‌های مختلفی که پیش‌تر صورت گرفت، قرار بود در بستر دولت الکترونیکي همین روند در سال‌های آتی عملیاتی شود اما شیوع کرونا، سرعت و زمان آن را به شدت وارد فاز عملیاتی جدی‌تری کرد و سازمان‌ها را بر اين واداشت كه روند الکترونیکی و دیجیتالی شدن فرایندهای‌شان را با سرعت پيش ببرند.

حتی در بسیاری از فرایندهای جاری سازمان‌ها به‌خصوص در حوزه آموزش، با وجود آماده نبودن زیرساخت‌های لازم و با تمام کم و کاستی‌ها اما، هم در ابعاد سازمانی و هم نزد خدمات‌گیرندگان، روند تا الان جلو رفته است.

روند الکترونیکی و دیجیتالی شدن فرایندها، در واقع فرصتی را فراهم کرده است تا سیاست‌گذاران کلان حوزه فناوری، با تامل عمیق در دوران قبل از کرونا و پس از آن و با تجاربی که از این توفان به‌دست‌آورده‌اند، بر همان تفکر سابق نباشند.

حوزه فناوری همچنان که پیش‌تر هم عنوان شد در تمام کشورهای پیشرفته، از حوزه‌های زیرساختی محسوب شده و بر همان محور سیاست‌گذاری می‌شود. اما در کشور ما شاید قبل از شیوع کرونا، اهمیت کالاهای فناوری خیلی جدی گرفته نمی‌شد و بسیاری آن را در رده کالاهای لوکس به حساب می‌آوردند و با همین دیدگاه هم سیاست‌گذاری می‌شد اما روند کنونی به خوبی و به وضوح نشان داد که معمولی‌ترین کالاهای این حوزه چقدر نقش بارز و برجسته‌ای در روند دیجیتالی شدن و دورکاری (از ابزارهای کارآمد در کاهش برخوردهای فیزیکی) فرایندهای سازمانی، به عهده دارند و اهمیت سیاست‌گذاری‌ها در تمام سطوح حوزه فناوری را بیش از گذشته نشان داد.

قطعا پس از تجربه دیجیتالی شدن، شاهد دگرگونی بیشتری در فرایندهای درونی سازمان‌ها خواهیم بود و این دگرگونی همچنان بر اهمیت فناوری در مناسبات جامعه در بخش‌های مختلف خواهد افزود.

سازمان‌ها با تجارب عمیقی که از روند دورکاری‌ها و استفاده از فناوری در دوران کرونا به‌دست آورده‌اند قطعا بیش از گذشته به اهمیت فناوری و کامیابی شغلی در افزایش بهره‌وری‌شان تامل خواهند کرد. با تجارب دورکاری که از کرونا حاصل شده است قطعا انتظار می‌رود فرایند جلسات فیزیکی پرتعدد و گاه بی‌حاصل، ماموریت‌های بین‌شهری و بسیاری از امور رایج از این دست در سازمان‌های به‌خصوص دولتی با روی آوردن به فناوری و دیجیتالی شدن آنها حذف شده و فرصت برای دخالت دادن فناوری در فرایند مدیریت سازمانی بیشتر فراهم شود.

در آینده نزدیک پس از کرونا، نقش فناوری قطعا بسیار با اهمیت‌تر از گذشته خواهد بود، از این رو انتظار می‌رود سیاست‌گذاری‌های کلان هم در راستای این دگرگونی‌ها به پیش رفته و با نگاه زیرساختی به حوزه فناوری تصمیم‌سازی شده و محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های واردات کالاهای حوزه برداشته شود. از طرفی انتظار می‌رود با تعدیل تعرفه‌های گمرکی واردات کالاها، انگیزه‌های لازم را برای واردکنندگان ایجاد كنند تا با روان‌تر شدن کانال واردات، بتوانند کالاهای باکیفیت را با قیمت و خدمات بهتری برای بازار فناوری تامین کنند.

همچنان که گفته شد، با تجاربی که از کرونا کسب شده است، پس از آن هم استفاده از فناوری دیگر به همان روال قبل از کرونا برنخواهد گشت و شاهد عمق بیشتر فناوری در مناسبات سازمان‌ها و جامعه خواهیم بود و لزوم سیاست‌گذاری کلان منعطف شده و فراوانی کالاها در بازار فناوری بیش از گذشته اهمیت خواهد یافت.