آسیه فروردین
درک معایب استفاده از VPN و آگاهی از اینکه این ابزار چهکارهایی میتواند و چهکارهایی نمیتواند انجام دهد، بخش مهمی از حفظ امنیتتان در فضای آنلاین است.
در متن حاضر، سایمون میگلیانو یک کاربر کهنهکار فیلترشکن، با تکیه بر آزمایش صدها اپلیکیشن ویپیان از سال ۲۰۱۶ تاکنون، ۱۰ مورد از مهمترین معایب استفاده از ویپیان را در سایت تاپتن ویپیان (top10vpn) بررسی کرده است.
استفاده از ویپیان خوب، حریم خصوصی و امنیت شما را در اینترنت افزایش میدهد و امکان دسترسی به محتوای آنلاین در سراسر جهان را فراهم میکند. فیلترشکنها آدرس IP شما را پنهان میکند، فعالیتهای شما را در وب رمزگذاری میکند و اجازه میدهد به سایتهایی که دسترسی به آنها مسدود شده، دسترسی پیدا کنید.
بااینحال، ویپیان راهحل همه مشکلات نیست. برای اینکه بدانید استفاده از آن تا چه اندازه برای شما مفید است، باید محدودیتها و معایبش را هم بشناسید. ویپیان با وجود مزایایی که دارد، نمیتواند همه مسائل مربوط به حریم خصوصی در اینترنت را برطرف کند. تصور اینکه ویپیان بهتنهایی امنیت و حریم خصوصی شما را تضمین میکند، ممکن است حتی شما را در معرض خطر قرار دهد.
- فیلترشکن شما را کاملاً ناشناس نمیکند
حتی بهترین ویپیانها نیز ناشناس بودن شما را در فضای آنلاین تضمین نمیکنند. رفتارتان هنگام وبگردی همچنان میتواند هویت واقعیتان را آشکار کند؛ موضوعی که VPN نمیتواند کنترلی بر آن داشته باشد.
اگر وارد حساب کاربریتان در گوگل یا فیسبوک شده باشید، ویپیان نمیتواند مانع رصد فعالیتهای شما توسط این شرکتها شود. همچنین VPN نمیتواند به حذف اطلاعات شخصیتان از این وبسایتها، دیگر حسابهای شبکههای اجتماعی یا موتورهای جستوجو کمک کند.
در اینجا، مجموعهای از روشها وجود دارد که تبلیغکنندگان برای ردیابی شما در سراسر اینترنت به کار میبرند:
- ردیابهای وب و کوکیها: وبسایتها از ردیابها و کوکیها برای متناسبکردن خدمات خود با نیازهای خاص شما استفاده میکنند. آنها اطلاعاتی مانند نام و موقعیت جغرافیاییتان را ذخیره میکنند و میتوانند از این اطلاعات برای شناسایی شما، حتی هنگام استفاده از ویپیان بهره ببرند.
- اثر انگشت مرورگر: بیشتر مرورگرها، اطلاعات جزئی و محدودی را درباره شما و فعالیت اینترنتیتان آشکار میکنند. نهادهای نظارتی و تبلیغکنندگان، این اطلاعات را کنار یکدیگر قرار میدهند و از آنها «اثر انگشتی» میسازند که میتواند حضور آنلاین شما را شناسایی کند؛ حتی زمانی که از VPN استفاده میکنید.
این واقعیتی شگفتآور است: ممکن است ویپیان شما کاملاً وظیفهاش را انجام دهد، اما همچنان در فضای آنلاین ردیابی شوید.
- حریم خصوصی به ویپیان شما بستگی دارد
یکی از دلایل اصلی استفاده از VPN این است که مانع مشاهده فعالیتهای آنلاین شما توسط افراد ناخواسته شود. همانطور که نمیخواهید یک غریبه از پشت پنجره خانهتان، شما را زیرنظر بگیرد، قاعدتاً تمایل ندارید غریبهها در فضای آنلاین نیز از شما جاسوسی کنند.
بااینحال، یک بدهبستان وجود دارد: با محافظت از خود بهوسیله ویپیان، همچنان فعالیتهای وبگردیتان را در اختیار شخص دیگر، یعنی سرویس ویپیان خود قرار میدهید.
تمام ترافیک اینترنتی شما از طریق سرورهای ارائهدهنده VPN عبور میکند. اگر این ارائهدهنده بخواهد، میتواند ببیند شما چهکسی هستید و در فضای آنلاین چهکاری انجام میدهید. به همین دلیل، من همیشه پیش از نصب یک ویپیان، سیاست ثبت دادههای آن را بررسی میکنم.
حریم خصوصیتان در نهایت، به فیلترشکنی که استفاده میکنید بستگی دارد. برای مثال، وقتی SkyVPN را بررسی کردم، میزان جمعآوری دادههای آن بهاندازهای گسترده و مداخلهگر بود که عملاً حریم خصوصی بههیچوجه محافظت نمیشد.
اگر حفظ حریم خصوصی برای شما مهم است، باید از ویپیانی استفاده کنید که نه اطلاعات قابل شناسایی شما و نه دادههای مربوط به فعالیتهایتان را ثبت کند. بهتر است سیاست «عدم ثبت اطلاعات» این سرویس، بهصورت مستقل و توسط یک نهاد شخص ثالث حسابرسی و تأیید شده باشد.
در مقابل، ویپیانی که سیاست مشخصی برای «عدم ثبت اطلاعات» ندارد، میتواند خود به تهدیدی برای حریم خصوصی شما تبدیل شود و استفاده از آن لزوماً امن نیست.
- استفاده از VPN در برخی کشورها غیرقانونی است
اپلیکیشنهای VPN در بیشتر کشورهای جهان قانونی هستند، اما هنوز تعدادی از کشورها وجود دارند که استفاده از ویپیان در آنها غیرقانونی است یا محدودیتهایی دارد. کشورهایی که استفاده از آن را ممنوع یا مشمول مقررات کردهاند، عبارتند از: بلاروس، برزیل، چین، ایران، عراق، میانمار، کرهشمالی، عمان، پاکستان، روسیه، ترکیه، ترکمنستان و امارات متحده عربی.
در کشورهایی که ویپیان ممنوع است، ممکن است صرفاً با اتصال به آن، مرتکب قانونشکنی شوید و در صورت شناسایی، تحت پیگرد قانونی قرار بگیرید. در کشورهایی که استفاده ازVPN ، بهجای ممنوعیت، مشمول مقررات است، معمولاً تنها استفاده از سرویسهایی مجاز است که مورد تأیید دولت قرار گرفته باشند.
برای مثال، در چین، استفاده از هرگونه سرویس ویپیان که بهطور رسمی مورد تأیید دولت نباشد، میتواند برای کاربران جریمهای تا ۱۵ هزار یوان، معادل حدود ۲۳۰۰ دلار، به همراه داشته باشد. برای آشنایی بیشتر با وضعیت سانسور اینترنت در جهان، بررسی کنید استفاده از ویپیان در کدام کشورها قانونی و در کدام مناطق محدود یا ممنوع است.
- ویپیانِ خوب نداریم
واقعیت ناخوشایند این است که یک VPN ایمن و با عملکرد بالا، هزینه دارد. البته این هزینه، لزوماً کمرشکن نیست. میانگین قیمت ویپیانهایی که بیش از همه توصیه میکنیم، کمی کمتر از ۴ دلار در ماه است و ارزانترین گزینه، با یک دوره ۲۴ماهه، ماهانه ۰٫۸۳ دلار قیمت دارد.
البته بهترین ویپیانها، لزوماً گرانترین آنها نیستند، اما در تمام سالهایی که VPNها را آزمایش کردهام، هنوز سرویسی رایگان پیدا نکردهام که همه قابلیتهایی را که از آن انتظار میرود، ارائه دهد.
از سوی دیگر اکثریت قریببهاتفاق ویپیانهای رایگان، یا کیفیت پایینی دارند یا واقعاً استفاده از آنها خطرناک است؛ مشکلی که در عیب شماره 10 درباره آن صحبت میکنم. وقتی صحبت از حریم خصوصی و امنیت شماست، به خطر انداختن آن واقعاً ارزش ندارد.
- فیلترشکن سرعت را کاهش میدهد
استفاده از سرویس ویپیان، تقریباً همیشه سرعت اتصال شما را کاهش میدهد. هنگامی که VPN را روشن میکنید، اتصال شما برای رسیدن به اینترنت، از طریق سرور ویپیان انتخابیتان، مسیر طولانیتری را طی میکند.
اینکه این موضوع در عمل تا چه اندازه بر سرعت شما تأثیر میگذارد، کاملاً به سرویس مورداستفاده بستگی دارد. در ویپیانهای باکیفیت، این کاهش آنقدر ناچیز است که متوجه آن نخواهید شد.
اما ویپیانهای بیکیفیت، داستان متفاوتی دارند. سرویسهایی را آزمایش کردهام که سرعت دانلود و تأخیر اتصال را تا حدی کاهش دادهاند که استفاده از اینترنت، عملاً غیرممکن شده است. این مسئله، زمانی جدیتر میشود که اتصال اینترنت شما از ابتدا کُند باشد یا کاری مانند تماشای آنلاین ویدئو، بازی یا دانلود از طریق شبکه تورنت انجام دهید که به سرعت بالا وابسته است.
نکته کارشناسی: در موارد بسیار نادر، ویپیان ممکن است با کمک به دور زدن محدودسازی پهنای باند توسط ارائهدهنده خدمات اینترنت (ISP)، سرعت برخی فعالیتهای اینترنتی را افزایش دهد.
- ویپیان، مصرف داده را افزایش میدهد
ویپیان با رمزگذاری دادههای شما و پنهان کردن ترافیک اینترنتیتان از نظارتهای ناخواسته، میزان پهنای باند مورداستفاده شما را افزایش میدهد.
از قضا این موضوع در تلفن همراه اهمیت بیشتری دارد، زیرا در این حالت، احتمال بیشتری دارد که از بستههای اینترنتِ همراه با حجمِ داده مشخص استفاده کنید. هر زمان ویپیان را بهجای وایفای، با داده تلفن همراه اجرا میکنید، نسبت به وقتی که VPN خاموش است، دادهها با سرعت بیشتری مصرف میشوند.
تحقیقات من نشان داده ویپیانها، بسته به پروتکل VPN مورداستفاده، میزان مصرف داده را بین ۴ تا ۲۰ درصد افزایش میدهند. پیامد عملی این است که خیلی زودتر به سقف ماهانه حجم اینترنت قرارداد خود میرسید. همچنین اگر در خارج از کشور باشید، ممکن است هزینه رومینگ دادهای که پرداخت میکنید، بیشتر از چیزی شود که انتظار دارید.
- سرویسهایی که فیلترشکن را مسدود میکنند
بسیاری از سرویسهای آنلاین، استفاده از ویپیان را توصیه نمیکنند یا حتی بهطور کامل ممنوع کردهاند. پلتفرمهای پخش آنلاین مانند Netflix وBBC iPlayer ، نمونههای واضحی از این سرویسها هستند. آنها تلاش میکنند ویپیانها را مسدود کنند تا مانع دسترسی شما به ویدئوها و فیلمهایی شوند که مجوز پخش آنها در منطقه جغرافیاییتان صادر نشده است. (نمونه آن یک پیام از بخش پشتیبانی Steam است که در آن از کاربر خواسته شده قبل از اقدام به خرید، همه ویپیانها یا پراکسیها را خاموش کند.)
برخی فروشگاههای آنلاین نیز همین کار را انجام میدهند. برای مثال، Steam تلاش میکند مانع دسترسی کاربران به فروشگاه خود از طریق ویپیان شود، زیرا نسخههای محلی این فروشگاه را با قیمتها و تاریخهای عرضه متفاوت برای مناطق مختلف ارائه میکند.
در بیشتر کشورها، استفاده از VPN برای دسترسی به محتوای «پنهان» به این شیوه، غیرقانونی نیست، اما ممکن است همچنان نقض شرایط استفاده از آن شرکت محسوب شود. در این صورت، شرکت حق دارد حساب کاربری شما را تعلیق یا حذف کند.
- ویپیان در برابر بدافزار محافظت نمیکند
یک برداشت نادرست از محدودیتهای ویپیانها این تصور غلط را ایجاد میکند که در فضای آنلاین، دستنیافتنی هستید.
ویپیانهای خوب، محافظت ضروری در برابر استراق سمع و حملات فرد میانی/ واسطهای (Man-in-the-Middle) را فراهم میکنند، اما از شما در برابر هر نوع حمله سایبری محافظت نمیکنند. ویپیان، یک راهحل همهکاره نیست.
استفاده از ویپیان، از شما در برابر موارد زیر محافظت نمیکند:
- بدافزار: ویپیان، دستگاه شما را در برابر بیشتر انواع بدافزارها، مانند ویروسها، جاسوسافزارها و باجافزارها، ایمن نمیکند. البته VPN از تزریق کدهای مخرب در جریان یک حمله مرد میانی جلوگیری خواهد کرد.
- حملات فیشینگ: حتی با فعال بودن VPN، شما همچنان به همان اندازه در معرض کلاهبرداریهای مهندسی اجتماعی قرار دارید. درباره لینکهایی که روی آنها کلیک میکنید و فایلهایی که روی دستگاه خود دانلود میکنید، احتیاط نمایید.
بماند که برخی فیلترشکنها خود بدافزار و عامل اصلی حمله فیشینگ نیز هستند!
توجه: برخی سرویسهای ویپیان، ابزارهای امنیتی اضافی ارائه میکنند که فراتر از قابلیتهای خود VPN است. برای مثال، قابلیت Threat Protection در برخی فیلترشکنها شامل مسدودکننده تبلیغات، نرمافزار ضدبدافزار و ابزاری برای جلوگیری از حملات دیداس (DDoS) است. معمولاً برای این قابلیتها، باید هزینه بیشتری بپردازید و بر اساس تجربه من، این ابزارها بهندرت با محصولات مستقل مشابه، برابری میکنند.
- دور زدن محدودیتها، همیشه ممکن نیست
طبق یک نظرسنجی جهانی، بیش از یکپنجم کاربران ویپیان در آمریکا و بریتانیا از این ابزار برای «دسترسی به محتوای سرگرمی محدودشده از نظر جغرافیایی» استفاده میکنند. به بیان سادهتر، ویپیان به کاربران امکان میدهد به کتابخانه محتوایی سرویسهای پخش آنلاین در کشورهای دیگر دسترسی پیدا کنند و محتوایی را تماشا کنند که معمولاً در کشور محل زندگیشان در دسترس نیست.
همچنین افراد دیگری نیز از VPN برای دسترسی به اینترنت آزاد و جهانی از داخل کشورهایی با سانسور شدید، مانند چین، ترکیه و ایران، استفاده میکنند.
متأسفانه هیچیک از ارائهدهندگان ویپیان نمیتوانند تضمین کنند شما هر بار قادر خواهید بود از این محدودیتها عبور کنید.
برخی ویپیانها در این زمینه، بسیار بهتر از بقیه عمل میکنند، اما حتی بهترین سرویسها نیز گاهی مسدود میشوند. در واقع، این وضعیت، اساساً بازی دائمی موش و گربه است: از یکسو، سرویس پخش آنلاین مانند Netflix، یا سامانه سانسور مانند «دیوار آتش بزرگ چین» و از سوی دیگر سرویس VPN شما قرار دارد.
- استفاده از بیشتر ویپیانهای رایگان، خطرناک است
سرویس ویپیان شما به بخش قابلتوجهی از اطلاعات شخصیتان دسترسی دارد. این سرویس میتواند آدرس IP، وبسایتهایی که بازدید میکنید و حتی فعالیتهای شما در آن وبسایتها را مشاهده کند.
ارائهدهندگان معتبر ویپیان معمولاً این اطلاعات را ذخیره نمیکنند و بسیاری از آنها با اجرای سیاست «عدم ثبت اطلاعات»، تلاش میکنند حریم خصوصی کاربران را حفظ کنند.
بااینحال، همه ویپیانها قابل اعتماد نیستند. در حالی که سرویسهای معتبر معمولاً از طریق دریافت حق اشتراک درآمد کسب میکنند، بسیاری از ویپیانهای رایگان ممکن است از جمعآوری و فروش دادههای کاربران برای تأمین هزینههای خود استفاده کنند.
به بیان ساده، در برخی از این سرویسها، کاربر خود به محصول تبدیل میشود، نه صرفاً استفادهکننده از یک ابزار. جمعآوری داده و بهرهبرداری تجاری از آن، میتواند یکی از دلایل اصلی ارائه رایگان این خدمات باشد.
بنابراین، انتخاب یک ویپیان نامناسب نهتنها به حفظ حریم خصوصی شما کمک نمیکند، بلکه ممکن است خطرات بیشتری نسبت به نداشتن ویپیان ایجاد کند. پیش از نصب هر سرویس، درباره اعتبار، سیاستهای حفظ حریم خصوصی و سابقه آن تحقیق کنید و تنها از ویپیانهای قابل اعتماد استفاده کنید.
