آسیه فروردین
تحقیقات جدید سنای آمریکا ادعا دارد ایران برای انتقال پولِ خارج از تحریم‌های آمریکا، به‌شدت به بزرگ‌ترین استیبل‌کوین جهان متکی بوده است. طبق برآورد جدید یک کمیته تحقیقاتی سنا، طی سال گذشته، بیش از ۷.۸ میلیارد دلار تتر (USDT) در بازار رمزارز ایران جابه‌جا شده است.
بر اساس گزارش finance.biggo، گزارش اخیر دموکرات‌های کمیته فرعی دائمی تحقیقات سنای آمریکا به ریاست سناتور ریچارد بلومنتال، نماینده کنتیکت، نشان می‌دهد USDT به‌عنوان «یکی از ارکان اصلی نظام بانکداری سایه ایران» عمل کرده و به نهادهای تحت‌تحریم امکان داده مسیرهایی برای دور زدن تحریم‌ها پیدا کنند.
این وضعیت، همچنین تلاش‌ها را برای اجرای تحریم‌ها پیچیده‌تر کرده است. یافته‌های تحقیق در قالب «عملیات طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) به وزارت دادگستری و وزارت خزانه‌داری آمریکا ارسال شده؛ عملیاتی که دولت آمریکا پس از تشدید درگیری‌های نظامی با ایران در اوایل سال جاری برای مقابله با تأمین مالی غیرقانونی، به راه انداخته است.
این کمیته فرعی، همچنین ۸۴۶ کیف پول رمزارزی را که از سوی مقامات آمریکا یا اسرائیل، به‌دلیل ارتباط با ایران، تحریم یا شناسایی شده بودند، بررسی کرد. محققان دریافتند ۸۷ درصد از این کیف پول‌ها، تقریباً به‌طور انحصاری، USDT نگهداری یا معامله می‌کردند. طبق گزارش مذکور، این موضوع نشان می‌دهد توکن وابسته به دلار تا چه اندازه در تلاش‌های تهران برای دور زدن تحریم‌ها گسترده شده است. گزارش مذکور، این الگو را به در دسترس بودن گسترده USDT در صرافی‌های ایرانی و نقدشوندگی بالاتر آن در مقایسه با سایر استیبل‌کوین‌ها نسبت داده است.
منابع مالی مرتبط با نهادهای نظامی ایران، یکی از محورهای اصلی این تحقیق بود. بر اساس یافته‌های گزارش، نهادهای مرتبط با نظامیان ایران، با کسب درآمد از فروش نفت در بازار سیاه، این درآمدها را به USDT تبدیل می‌کردند تا منشأ پول، پنهان شود.
در همین رابطه تحلیل‌های بلاک‌چین شرکت Chainalysis که در این گزارش به آن استناد شده، نشان می‌دهد تقریباً نیمی از فعالیت‌های رمزارزی ایران در اواخر سال ۲۰۲۳، شامل آدرس‌های کیف پول مرتبط با نهادهای نظامی ایران بوده است. بر اساس ادعای این گزارش، از USDT برای تأمین مالی گروه‌های نیابتی، از جمله حزب‌الله، گروه شبه‌نظامی همسو با ایران در لبنان، استفاده شده است.
بلومنتال گفت که این تحقیقات نشان داده «تتر و توکن اصلی آن چگونه به هسته نظام بانکداری سایه ایران تبدیل شده‌اند.»
او در نامه‌هایی به تاد بلانش، دادستان کل آمریکا و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، از آنها خواست بررسی کنند که آیا تتر، قوانین تحریم‌ها و قوانین بانکی را نقض کرده یا خیر؟
این سناتور همچنین شبکه ارتباطات میان مدیران تتر و دولت ترامپ را مورد توجه قرار داد.
در این گزارش آمده هاوارد لاتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، مدیرعامل سابق شرکت Cantor Fitzgerald بوده است؛ شرکتی که عملیات نگهداری دارایی‌های تتر را برعهده دارد.
همچنین بو هاینز، مدیر اجرایی سابق شورای رمزارز کاخ سفید، اکنون مدیرعامل شرکت آمریکایی تتر است. بلومنتال استدلال کرده این روابط، ضرورت بررسی دقیق‌تر این موضوع را ایجاد می‌کند که آیا نظارت بر تعهدات تتر در زمینه مبارزه با پولشویی به‌اندازه کافی انجام شده یا خیر؟
تتر همان روز با قدرت به این ادعاها واکنش نشان داد و اعلام کرد که در سال 2026، حدود ۵۵۰ میلیون دلار USDT مرتبط با ایران را مسدود کرده است. این رقم، شامل بیش از ۳۴۴ میلیون دلار در ماه آوریل و بیش از ۱۳۰ میلیون دلار در ماه ژوئیه بوده است. این ارقام در مجموع از کیف پول‌هایی مسدود شده‌اند که مقامات آمریکایی، آنها را مرتبط با بانک مرکزی ایران یا شبکه‌های تحت‌تحریم شناسایی کرده بودند.
پائولو آردوینو، مدیرعامل تتر، در بیانیه‌ای گفت: «تتر همواره نشان داده USDT پناهگاهی برای افراد و نهادهای تحت‌تحریم، سازمان‌های تروریستی یا شبکه‌های مجرمانه نیست.» او با بیان اینکه بلاک‌چین‌های عمومی، امکان مشاهده جابه‌جایی وجوه را برای مقامات فراهم می‌کنند، افزود: این شرکت همچنان «به‌طور منظم و مستقیم» با نهادهای مجری قانون در آمریکا و سایر کشورها در ارتباط و هماهنگی است.
اگرچه این گزارش از متهم کردن تتر به مشارکت مستقیم در دور زدن تحریم‌ها خودداری کرده، اما این پرسش را مطرح می‌کند که آیا سازوکارهای کنترلی این شرکت در پلتفرم‌های دارای حجم بالای معاملات کافی هستند یا خیر؛ به‌ویژه در معاملات ثانویه روی ترون، بلاک‌چینی که بخش قابل‌توجهی از معاملات USDT در آن انجام می‌شود.
محققان توصیه کرده‌اند صرافی‌ها، میزهای معاملات خارج از بورس (OTC) و متولیان دارایی‌های رمزارزی، غربالگری تحریم‌ها، خوشه‌بندی کیف پول‌ها و رعایت «قانون سفر» گروه ویژه اقدام مالی (FATF) را گسترش دهند.
در یک پرونده مرتبط با اقدام وزارت دادگستری آمریکا برای توقیف دارایی‌ها با عنوان United States v. All Tether USDT، تلاش‌هایی برای توقیف ۶۱ میلیون دلار در ۱۰ کیف پول بلاک‌چین ترون بین اواخر سال ۲۰۲۴ تا مارس ۲۰۲۵ تشریح شده است.
در شکایت این پرونده ادعا شده طی همین دوره، ۱.۵ میلیارد دلار انتقال مرتبط با دو نهاد، به نام‌هایHexa Whale و Blessed Trust انجام شده که ۴۴۳ میلیون دلار از آن به چین، ردیابی و از طریق حساب‌های بایننس منتقل شده است.
دادستان‌های فدرال در منهتن، ۱۴ سپتامبر، درخواست توقیف این دارایی‌ها را مطرح و اعلام کردند این رمزارزها از محل فروش نفت ایران که تحت‌تحریم قرار دارد و با هدف تأمین مالی نیروی نظامی ایران انجام شده، به دست آمده‌اند. در این پرونده، بایننس به ارتکاب تخلف متهم نشده است.
از سوی دیگر مقیاس فعالیت تتر باعث شده پرسش‌های مربوط به رعایت مقررات برای بازارهای سنتی نیز اهمیت ویژه‌ای پیدا کند. این شرکت در پایان ماه مارس حدود ۱۴۱ میلیارد دلار در معرض اوراق خزانه‌داری آمریکا قرار داشت؛ رقمی که تتر را در آن زمان به هفدهمین دارنده بزرگ بدهی دولت آمریکا در جهان تبدیل می‌کرد.
این شرکت همچنین حدود ۲۰ میلیارد دلار طلای فیزیکی در اختیار داشت. عرضه کل USDT تا ۳۰ ژوئن به حدود ۱۸۴.۶ میلیارد دلار رسید و این توکن بیش از ۶۰ درصد از بازار استیبل‌کوین‌ها را در اختیار داشت. تتر در جدیدترین گزارش مالی فصلی خود، با اعلام ۱.۵ میلیارد دلار سود عملیاتی خالص در سه‌ماهه دوم، ارزش ذخایر آن را حدود ۴.۱ میلیارد دلار بیشتر از بدهی‌ها عنوان کرد.
اما افزایش نظارت بر تتر، همزمان با تشدید تمرکز واشنگتن بر کانال‌های رمزارزی مورداستفاده تهران صورت می‌گیرد. وزارت خزانه‌داری آمریکا در ماه اوت مدعی شد که عوامل ایرانی از صرافی‌های دارایی دیجیتال برای پولشویی میلیاردها دلار و حمایت از نظامیان این کشور استفاده کرده‌اند و پس از آن نیز تحریم‌های جدیدی علیه زیرساخت‌های رمزارزی مرتبط با ایران اعمال شد. ماه گذشته، این وزارتخانه «عملیات طرد اقتصادی» را فعال کرد که اقداماتی در زمینه تراکنش‌های رمزارزی را نیز دربر می‌گیرد.
گزارش سنا نشان می‌دهد کنگره آمریکا ممکن است پیشنهادهایی را مطرح کند که بر اساس آنها، ناشران استیبل‌کوین در قبال کاستی‌های مربوط به رعایت مقررات، مسئول شناخته شوند و انجام حسابرسی‌های مستقل برای آنها الزامی شود. این تغییر می‌تواند فضای رقابتی شرکت‌هایی مانند تتر وCircle را دگرگون کند.
همچنین گزینه‌های قانونمندتری مانندUSDC وPYUSD ، متعلق به پی‌پل (PayPal) نیز توجه بیشتری از سوی سرمایه‌گذاران سازمانی، که به‌دنبال ورود به این بازار با چارچوب‌های روشن‌تر برای رعایت مقررات هستند، جلب کرده‌اند.
اقدامات نظارتی کوتاه‌مدت می‌تواند شامل اعمال تحریم‌های جدید توسط دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا/ اوفک (OFAC) در جهت مسدودسازی کیف پول‌های بیشتر و توقیف دارایی‌ها باشد. این وزارتخانه همچنین ممکن است محدودیت‌هایی را علیه صرافی‌های خارجی فعال در عملیات مرتبط با ایران دنبال کند. انتظار می‌رود در سراسر این صنعت، نظارت بر ذخایر استیبل‌کوین‌ها و فرایندهای حسابرسی نیز افزایش یابد.
