سمیه مهدویپیام
(توضیح: این گزارش قبل از اعلام آتشبس در فروردینماه سال جاری تنظیم شده است.)
کارشناسان سایبری میگویند با جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، عملیات نفوذ ایران در این کارزار «نامتقارن»، با هدف تشدید فشار اخلاقی بر این کشورها افزایش یافته است.
گاردین با انتشار گزارشی مدعی شد، ایران در واکنش به حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، استراتژی خود در شبکههای اجتماعی را بهطور اساسی دگرگون کرده و وارد یک جنگ تمامعیار اطلاعاتی شده است؛ جنگی که توسط حکومت این کشور اسلامی هدایت میشود.
به گفته کارشناسان سایبری، عملیات نفوذ خارجی ایران با سرعت بسیار بالا گسترش یافته است. این، بخشی از کارزار «نامتقارن» است که هدف آن، تکمیل اقدامات نظامی و تشدید فشار اخلاقی بر آمریکا و اسرائیل، برای محدودسازی تلاشهای جنگی است.
این تغییر، بهمعنای انتشار پستهای هدفمند در پلتفرمهایی مانند ایکس، اینستاگرام و بلواسکای است؛ پستهایی که با دقت طراحی شدهاند تا از نارضایتی عمومی در آمریکا نسبت به جنگ، از جمله در بین حامیان دونالد ترامپ بهرهبرداری کنند.
کمپینهای چندلایه قبلی که بر تقویت حمایت از موضوعاتی مانند استقلال اسکاتلند و اتحاد دوباره ایرلند متمرکز بود، کنار گذاشته شده و جای خود را به یک پیام واحد داده که ویدئوها و میمهای تولیدشده با هوش مصنوعی برای تمسخر دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل را شامل میشود.
برخی از این ویدئوهای تولیدشده با هوش مصنوعی، حملات موفقیتآمیز به ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن»، خسارتهای ساختگی به ساختمانهایی در تلآویو و صحنههایی از گریه سربازان اسرائیلی از ترس پاسخ ایران را نشان میدهند. این کمپین ایرانی، آنقدر مؤثر بوده که ترامپ نیز ضمن شکایت، ایران را متهم کرده که از هوش مصنوعی بهعنوان «سلاحی برای نشر اطلاعات نادرست» استفاده میکند.
همزمان با تشدید این یورش، حکومت در داخل ایران، تقریباً خاموشی یا قطعی کامل اینترنت را اعمال و تهدید به مجازات کسانی کرده که از اینترنت ماهوارهای، مانند استارلینک، استفاده میکنند.
تحلیلگران بر این باورند که علاوه بر حملات تلافیجویانه نظامی علیه اهداف آمریکا و متحدانش و همچنین بستن تنگه هرمز، تلاشهای سایبری به یکی از عناصر محوری استراتژی بقا برای ایران تبدیل شده است.
دارن لینویل، همبنیانگذار مرکز «رسانه و تشخیص جعلیات» (Media Forensics Hub) در دانشگاه کلمسون ایالت کارولینای جنوبی و نویسنده تحقیقی درباره تاکتیکهای ایران میگوید: «این، کاملاً جنگ نامتقارن است.»
او افزود: «استفاده از هوش مصنوعی بسیار چشمگیر است و با سرعتی انجام میشود که فکر نمیکنم کسی قبلاً چنین چیزی را در این سطح و به این شکل دیده باشد.»
به گفته وی: «ایران از تمام برتریهایی که داشت، استفاده میکند. آنها تقریباً ۵۰ سال برای این درگیری آماده میشدند و این، بخشی از برنامهریزیهای آنها بود. آنها اکوسیستم رسانه را درک میکنند.»
مطالعه دانشگاه کلمسون نشان داد که تلاشهای پیشین ایران در شبکههای اجتماعی برای بهرهبرداری از اختلافات سیاسی در بریتانیا و آمریکا، بلافاصله پس از آغاز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، تغییر مسیر داده است.
حسابهای کاربری ظاهراً معتبر که پیشتر صرفاً بر سیاست اسکاتلند یا ایرلند و یا انتقاد از کییر استارمر یا خانواده سلطنتی تمرکز داشتند، ناگهان به محکومیت ترور آیتالله علی خامنهای، رهبر عالی ایران و حمله مرگبار به یک مدرسه در شهر میناب، که تا ۱۷۵ نفر، عمدتاً دختران دانشآموز، در آن کشته شدند، پرداختند.
حسابهای کاربریِ «ترول» (troll accounts) و نیز حسابهایی در آمریکا با هویت لاتین که عمدتاً علیه برنامه ضدمهاجرتی ترامپ، پست میگذاشتند، از آن زمان، تعلیق شدهاند.
در ادامه این گزارش ادعا شده این حسابها با محتوایی که توسط عوامل و سفارتخانههای ایران جایگزین شده، پر شدهاند. کارشناسان میگویند این محتوا، گاهی آنقدر مؤثر است که بارها، بازنشر و به تشدید سوءظنهای عمومی نسبت به جنگی که از قبل، عمیقاً ناخواسته بود، منجر میشود.
لینویل میگوید: «تمام عملیات عادی آنها بهطور کامل مختل شده تا بر جنگ تمرکز کنند. آنها بسیار بر تهدید وجودی که جنگ جاری با اسرائیل و ایالات متحده است، متمرکز شدهاند.»
او مدعی شد: «حسابهایی توسط ایران اداره میشد که وانمود میکردند اسکاتلندی و ایرلندی هستند و روزی درباره سیاست اسکاتلند و ایرلند صحبت میکردند و روز بعد، منحصراً بر جنگ در ایران و تبلیغات آشکار برای این کشور متمرکز میشدند.»
لینویل اظهار میکند: «از این داراییهای یکسان برای صحبت درباره اینکه چگونه رهبر عالی ایران یک شهید است، استفاده میشود؛ دیدگاهی که ادعا میشود متعلق به دختر ۲۰ ساله در شهر «کانتی کورک» (County Cork) است که البته کمی غیرواقعی به نظر میرسد.»
ظاهراً بخش کلیدی هدف مربوط به این موضوع، مهار انتقادات نسبت به جنگ در میان متحدان ترامپ با شعار «ماگا» (MAGA- Make America Great Again) است که به طور فزایندهای از این وضعیت ناراضی هستند.
پرستیوی، کانال ماهوارهای انگلیسیزبان تلویزیون دولتی ایران، در عرض یک ساعت، چهار کلیپ از مصاحبه تاکر کارلسون با جو کنت را در حساب شبکههای اجتماعی خود منتشر کرد. کنت، اخیراً از سمت مشاور ضدتروریسم در دولت ترامپ استعفا داده است.
الکس گلدنبرگ، کارشناس تهدیدات آنلاین و کمپینهای نفوذ خارجی گفت که اپراتورهای تبلیغاتی ایران از این ادعای کنت، در نامه استعفای خود و مصاحبه با کارلسون که اعلام کرده بود اسرائیل، آمریکا را وارد جنگ کرده است، استفاده میکنند.
او افزود: «بخش اصلی مدل اطلاعاتی ایران، شناسایی نقاط ضعف در بحث سیاسی آمریکا و تقویت آنهاست. سالها بود که این امر به معنای تریبون دادن به جنبشهای حاشیهای در جناح چپ با همدردیهای قابل اثبات نسبت به کشورهای متخاصم بود.
آنچه اکنون قابلتوجه است این است که رسانههای دولتی ایران، منبع جدید و رو به رشدی از محتوا را در جناح راست یافتهاند؛ یعنی همان جایی که اظهارات تردیدآمیزی که نفوذ اسرائیل بر سیاست خارجی آمریکا را زیر سؤال میبرد، در قالب یهودستیزی آشکار معامله میشود.»
به گفته گلدنبرگ: «ایران، نیازی به تولید این محتوا ندارد، بلکه صرفاً خود را عرضه میکند.»
