آزاده کیاپور
طبق گزارشها، طالبان، ارتباطات فیبر نوری اینترنت، در سراسر افغانستان را متوقف و خدمات وایفای در مزارشریف را نیز قطع کرده است.
به گزارش Daryo، رسانه آنلاین در ازبکستان، ساکنان مزارشریف گزارش دادهاند این خاموشی از ۱۵ سپتامبر (2025) آغاز و دستور آن توسط مقامات محلی صادر شده است. شرکتهای مخابراتی، از جمله «افغان تلکام»، تأیید کردهاند این دستور از سوی مقامات طالبان داده شده است. در حالی که خدمات اینترنت کابلی، متوقف شدهاند، اما شبکههای موبایل، همچنان فعال هستند.
یکی از ارائهدهندگان خدمات اینترنت در کابل گزارش داده خدمات فیبر نوری تقریباً سه هفته قبل، در سطح کشور معلق شده است. مقام مذکور که خواست نامش فاش نشود، گفته است ارائهدهندگان خدمات برای دریافت توضیح با وزارت ارتباطات تماس گرفتهاند، اما مطلع شدهاند این دستور، مستقیماً از قندهار آمده است.
گزارشها نشان میدهد قرار است هیئتی از کابینه طالبان به قندهار سفر کند تا رهبر عالی این گروه را در جریان اهمیت خدمات فیبر نوری برای پروژههای بزرگ منطقهای، از جمله خطوط لوله TAPI وTAP قرار دهد.
- کنترل اینترنت، ابزار طالبان
یک مقام مخابراتی در مزارشریف تأیید کرد خاموشی، پس از جلسه اضطراری بین محمد یوسف وفا، والی بلخ و شرکتهای ارائهدهنده اینترنت صورت گرفت. این مقام گفت که وفا به شرکتکنندگان اعلام کرده این تصمیم، مستقیماً از طرف هیبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، صادر شده است.
مقامات طالبان، این محدودیتها را بهعنوان اقدامی برای مهار «فساد اخلاقی» توجیه کردهاند. ارائهدهندگان خدمات اینترنت، طبق دستورهای گذشته طالبان، موظف شده بودند اپلیکیشنهایی مانند تیکتاک، PUBGو نیز وبسایتهای غیراخلاقی را مسدود کنند. بااینحال، هزینههای بالای اعمال فیلترینگ، که ماهانه بین 50 هزار تا 100 هزار دلار تخمین زده میشود، باعث شده بود برخی اپها، همچنان قابل دسترسی باشند و موجب انتقاد مکرر طالبان شوند.
منابع میگویند اکنون آخوندزاده تصمیم گرفته برای کنترل افکار عمومی، اینترنت پرسرعت را بهطور کامل معلق کند و انتظار میرود این اقدام، بهتدریج در سراسر استانها اجرا شود. پیش از قطع فیبر نوری، میانگین سرعت اینترنت در افغانستان، حدود ۴۰ مگابیت بر ثانیه بود، اما در حال حاضر، سرعت شبکههای بیسیم، به ۴ تا ۶ مگابیت بر ثانیه، کاهش یافته است.
اقدامات طالبان در مزارشریف، بازتاب الگوی گسترده جهانی استفاده از محدودیتهای اینترنت، بهعنوان یکی از ابزارهای سیاسی است. در این رابطه سایت «نتبلاکس»، یک نهاد ناظر جهانی اینترنت، گزارش داده تنها در سال ۲۰۲۴، تعداد ۲۹۶ خاموشی اینترنت در ۵۴ کشور رخ داده است.
- سرعت اینترنت: رتبه 150
کشورهایی مانند ایران و روسیه نیز از اقدامات مشابه استفاده کردهاند. ایران، در جریان اعتراضات سال ۲۰۱۹، تقریباً دسترسی به اینترنت را بهطور کامل قطع کرد و هنوز هم محدودیتهای گستردهای را اعمال میکند. این در حالی است که روسیه، از سال ۲۰۲۱، اتصالها را کاهش داده و شبکههای اجتماعی را مسدود کرده است. در همین زمینه، دفتر حقوق بشر سازمان ملل هشدار داده این خاموشیها، زندگی روزمره را بهشدت، مختل و دسترسی به اطلاعات و خدمات ضروری را نیز محدود میکند.
افغانستان، از نظر اتصال به اینترنت، پیش از این نیز در بین پایینترین کشورها قرار داشته است. بر اساس دادههای «اسپیدتست اوکلا»، این کشور از نظر سرعت اینترنت، در رتبه ۱۵۰ جهان قرار دارد. تحلیلگران هشدار میدهند تعلیق اینترنت پرسرعت، زندگی شهری را بیش از پیش، تحتتأثیر قرار میدهد، بر تجارت، آموزش و سرگرمی، اثر منفی میگذارد و میتواند انزوای اجتماعی و اقتصادی کشور را عمیقتر کند.
