آزاده کیاپور
همزمان با افزایش چشمگیر تقاضا برای استفاده از فیلترشکنها پس از مسدود شدن تلگرام در هند، شماری از ارائهدهندگان این خدمات، با انتشار تبلیغات دارای مضامین و تصاویر جنسی در پلتفرمهای متا تلاش کردند که کاربران هندی را به استفاده از اپلیکیشنهای خود ترغیب کنند.
به گزارش ایندیاتودی (indiatoday)، مسدود شدن تلگرام در هند، در آستانه برگزاری مجدد آزمون سراسری ورودی رشتههای پزشکی هند (NEET)، موجی از تقاضا برای استفاده از ویپیان، بهمنظور دسترسی به این پیامرسان ایجاد کرد.
اما با افزایش تعداد افرادی که به دنبال راهی برای استفاده از تلگرام بودند، برخی ارائهدهندگان ویپیان از یک شیوه بازاریابی غیرمعمول برای بهرهبرداری از افزایش تقاضا استفاده کردند.
ویپیان (Virtual Private Network) یا فیلترشکن، این امکان را به کاربران میدهد که ترافیک اینترنت خود را از طریق سرورهایی در کشورهای دیگر هدایت کنند. این قابلیت، معمولاً دسترسی به وبسایتها یا سرویسهایی را که در یک کشور خاص در دسترس نیستند، ممکن میکند.
تیم اطلاعات متنباز (OSINT) نشریه ایندیاتودی، بیش از ۱۲ ارائهدهنده ویپیان را شناسایی کرده که با استفاده از تبلیغات دارای مضامین و تصاویر جنسی در پلتفرمهای متا، ظاهراً تلاش کردهاند کاربران را جذب کنند و تعداد دانلود اپلیکیشنهای خود را افزایش دهند.
این نخستین بار نیست که کاربران هندی برای دور زدن محدودیتهای اینترنتی به این ابزارها روی میآورند. قبلاً نیز پس از مسدود شدن سایتهای غیراخلاقی در این کشور، روند مشابهی مشاهده شده بود و بسیاری از کاربران برای عبور از این محدودیتها بهدنبال ابزارهای جایگزین رفتند.
به نظر میرسد این شیوه تبلیغاتی از یک الگوی رایج پیروی میکند. بهجای تمرکز بر قابلیتهایی مانند رمزنگاری، حفظ حریم خصوصی یا ویژگیهای امنیت سایبری، برخی اپلیکیشنهای VPN از تصاویر بندانگشتی با مضامین جنسی در کنار عبارتهایی مانند «دانلود ویدئوهای مستهجن»، «مرور رایگان اینترنت»، «پیدا کردن محتوای پنهان» و «دسترسی امن» استفاده میکنند. این تبلیغات، هم به زبان هندی و هم به زبان انگلیسی منتشر شدهاند که نشان میدهد برای جذب طیف گستردهای از کاربران هندی طراحی شده است.
نکته قابلتوجه این است که این تبلیغات از طریق وبسایتهای ناشناس یا انجمنهای زیرزمینی منتشر نمیشوند، بلکه بهصورت آشکار در اینستاگرام و فیسبوک تبلیغ میشوند.
بررسی «کتابخانه تبلیغات» (Ad Library) متا نشان داده چندین ارائهدهنده ویپیان، کاربران هندی را با تبلیغاتی دارای محتوای مستهجن هدف قرار دادهاند.
تاکنون برخی اپلیکیشنهای شناساییشده، از جمله Mango VPN،Nova VPN و Yuva VPN، هرکدام بیش از یک میلیون بار از فروشگاه گوگلپلی دانلود شدهاند. در مجموع، ۱۲ اپلیکیشن ویپیان بررسیشده، بیش از ۵.۴ میلیون دانلود داشتهاند که نشان میدهد این خدمات تاکنون به جامعه بزرگی از کاربران دست یافتهاند.
اما این یافتهها پرسش مهمتری را مطرح میکنند: این سرویسهای VPN تا چه اندازه قابل اعتماد هستند؟
بر اساس تحقیق سایت TechRadar، بیش از 77 درصدِ اپلیکیشنهای ویپیان اندرویدی موردبررسی، نتوانستهاند حداقل معیارهای پاسخگویی و شفافیت را رعایت کنند. این گزارش همچنین نشان داده ۴۳ درصدِ ارائهدهندگان ویپیان در پلیاستور، حتی یک سایت حرفهای نیز ندارند.
اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که سرویسهای VPN، ترافیک اینترنت کاربران را مدیریت میکنند و معمولاً به فرادادهها (Metadata) حساس آنها نیز دسترسی دارند.
پژوهشگران امنیت سایبری بارها هشدار دادهاند که ارائهدهندگان غیرقابل اعتماد ویپیان در گذشته، با اقداماتی مانند جمعآوری گسترده دادههای کاربران، ساختارهای مالکیتی غیرشفاف و استانداردهای ضعیف شفافیت ارتباط داشتهاند.
در شرایطی که میلیونها کاربر همچنان برای دستیابی به اینترنتِ بدون محدودیت در حال دانلود اپلیکیشنهای ویپیان هستند، تمرکز نباید فقط بر این باشد که این برنامهها، چه محتوایی را در دسترس قرار میدهند، بلکه باید مشخص شود چهکسانی این سرویسها را اداره میکنند و پس از عبور دادههای کاربران از شبکههای آنها، چه اتفاقی برای این اطلاعات میافتد.
