علی شمیرانی
گزارشهای متعدد رسانههای بینالمللی مانند وال استریت ژورنال، نیویورکتایمز، فایننشالتایمز، رویترز و سیانان حاکی از تغییرات مهم در استراتژی جنگ سایبری ایران است.
ارزیابیها و گزارشهای این رسانهها مدعی هستند ایران و گروههای وابسته به آن با عبور از بدافزارهای تخریبی سنتی، به سمت تلفیق هوش مصنوعی مولد نظیر ChatGPT با رخنه به زیرساختهای مخابراتی قدیمی و همکاریهای چندجانبه منطقهای حرکت کردهاند؛ مدلی هوشمند از «مهندسی اجتماعی» که اکنون به یکی از چالشهای اصلی امنیت ملی آمریکا و متحدانش در فضای سایبری بدل شده است.
در حال حاضر ایران و ایالات متحده همچنان در تقابل با یکدیگر هستند، این تقابل نه تنها در عرصههای نظامی و دیپلماتیک، بلکه در جبههای که کمتر دیده میشود، یعنی جبهه سایبری رو به تشدید است.
متن حاضر برگرفته از گزارشهای متعدد رسانههای غربی در این خصوص است که در ادامه میخوانید.
در ماههای اخیر به نظر میرسد که در جنگ سایبری، تهران قابلیتهای عملیاتی بسیار بالایی را نشان میدهد.
هکرهای ایرانی نه تنها برای پاسخ به حملات سایبری ایالات متحده و اسرائیل، بلکه برای انجام عملیات گسترده جمعآوری اطلاعات نیز از فناوریهای قدیمیتر و مدرن استفاده میکنند.
طبق گزارشها، حملات سایبری منتسب به ایران، زیرساختهای حیاتی کشورهای عضو ناتو، تأسیسات نظامی و همچنین دادههای شخصی پرسنل نظامی ایالات متحده را هدف قرار میدهد.
بسیاری از تحلیلگران غربی تخمین میزنند که قابلیتهای سایبری این کشور در سالهای اخیر به طور قابل توجهی تکامل یافته است.
- شکار دیجیتالی پرسنل نظامی ایالات متحده
در یک نمونه اخیر که بازتاب زیادی نیز در رسانههای غربی داشته، هکرهای ایرانی به عنوان بخشی از یکی از جسورانهترین عملیاتهای دیجیتالی خود تا به امروز، از آسیبپذیریهای شبکههای مخابراتی قدیمی سوءاستفاده میکنند و موقعیت پرسنل نظامی ایالات متحده را در مناطق مختلف خاورمیانه ردیابی میکنند.
طبق گزارش نیویورک تایمز، پس از شروع درگیری با ایران، موجی از درخواستهای هماهنگ ردیابی موقعیت مکانی از طریق شبکههای تلفن همراه منطقهای ثبت شد.
این حوادث بیشتر در بحرین، که میزبان تعداد قابل توجهی از تأسیسات نظامی ایالات متحده است، رخ داده است.
طبق همین اطلاعات، آژانسهای ایرانی از سیگنالهای تلفن همراه برای نظارت بر پرسنل نظامی استفاده میکردند.
نیویورک تایمز این عمل را «شکار دیجیتالی» توصیف و خاطرنشان کرد که بسیاری از سربازان ممکن است از اینکه دستگاههای خودشان میتواند به عنوان وسیلهای برای ردیابی آنها استفاده شود، بیاطلاع بودهاند.
در این گزارش همچنین آمده است که ایران قابلیتهای قابل توجهی در زمینه اطلاعات نشان داده است.
موقعیتیابی دقیق اهداف با ارزش بالا بر اساس سیگنالهای ساده تلفن همراه، به ویژه در محیطهایی با زیرساختهای ارتباطی پیشرفته، عملیاتی بسیار پیچیده و دشوار محسوب میشود.
اما ایران یکی از پیشرفتهترین کشورها در استفاده از هوش مصنوعی و شبکههای عصبی در جنگ سایبری محسوب میشود و نهادهای نظامی و امنیتی متعدد در ایران واحدهای عملیات سایبری مستقل خود را دارند.
رقابت مداوم بین این سازمانها، هکرهای ایرانی را به سمت تکامل مداوم و پذیرش مدرنترین فناوریها سوق میدهد.
در نتیجه، آنها توانمندیهای قابل توجهی را هم در نفوذ به شبکههای تلفن همراه و هم در استفاده از سیستمهای پیشرفته هوش مصنوعی توسعه دادهاند.
در همین رابطه طبق ادعای فایننشال تایمز، مدلهای مدرن هوش مصنوعی، مانند ChatGPT، میتوانند عملیات سایبری تهران را به طور قابل توجهی تسریع کنند.
این ابزارها برای توسعه بدافزار، نوشتن ایمیلهای فیشینگ بسیار متقاعدکننده به زبان عبری و عربی روان و پشتیبانی از حملات سایبری استفاده میشوند.
امارات متحده عربی اعلام کرده است که روزانه بیش از نیم میلیون حمله سایبری دریافت میکند و ادعا میکند که بخش قابل توجهی از آنها به گروههای ایرانی نسبت داده میشود که از ابزارهای پیشرفته هوش مصنوعی مانند ChatGPT استفاده میکنند.
اسرائیل نیز با فشار شدیدی در فضای مجازی روبرو است و حجم زیادی از پیامهای فیشینگ و پیامکها شهروندان آن را هدف قرار میدهد.
برخی از این موارد حتی خواستار همکاری با سرویسهای اطلاعاتی ایران هستند.
استفاده از هوش مصنوعی امکان ایجاد پیامهای بسیار متقاعدکنندهای را فراهم میکند که تشخیص آنها از ارتباطات معتبر دشوار است.
علاوه بر این، گزارش شده است که گروه هکرهای منتسب به ایران همچون APT42 از ChatGPT برای جستجوی اطلاعات در مورد روشهای بالقوه ایجاد اختلال در جتهای جنگنده F-35 ایالات متحده استفاده کرده است.
این حادثه نشان میدهد که ایران نه تنها برای عملیات جاسوسی، بلکه برای جمعآوری اطلاعات مهم استراتژیک در مورد سیستمهای تسلیحاتی پیشرفته نیز به دنبال استفاده از هوش مصنوعی است.
لذا گروههای سایبری ایرانی همچنان چالش قابل توجهی برای ایالات متحده ایجاد میکنند.
فایننشال تایمز حتی با کنایه اظهار نظر میکند که برخی از پرسنل نظامی ایالات متحده هنوز حملات هوایی را به عنوان وسیلهای برای پرداختن به مشکلی که عمدتاً در فضای مجازی رخ میدهد، در نظر میگیرند!
در این زمینه، گزارش شده است که حملات ایالات متحده به مرکز داده و آزمایشگاههای تحقیقاتی هوش مصنوعی دانشگاه شریف اصابت کرده است.
با این حال، طبق همین رویکرد، این حملات تأثیری بر قابلیتهای عملیاتی هکرهای ایرانی نداشته است.
- هکرهایی با دسترسی بینالمللی
در گزارشی دیگر رویترز نوشته، قابلیتهای سایبری ایران به لطف همکاری نزدیک آن با روسیه، چین و کره شمالی به طور قابل توجهی تقویت شده است. از زمان آغاز عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل، بنا به گزارشها، ایران با هدف تقویت قابلیتهای تهاجمی خود در فضای سایبری، از متحدان خود پشتیبانی سایبری و اطلاعاتی دریافت کرده است.
طبق همین اطلاعات، هکرهای ایرانی به تصاویر ماهوارهای تأسیسات نظامی ایالات متحده و سایر کشورها در خاورمیانه و همچنین فرودگاهها و زیرساختهای نفتی نیز دسترسی پیدا کردند.
وال استریت ژورنال گزارش میدهد که هکرهای ایرانی عملیات جاسوسی سایبری پیچیدهای را انجام دادهاند و حداقل به ۵۰ دوربین نظارتی در اسرائیل نفوذ کرده و دادههای تقریباً ۶۰ شرکت را حذف کردهاند.
طبق گزارشها، ایران از طریق این نفوذها، اطلاعات دقیقی در مورد خسارات ناشی از حملات موشکی خود و همچنین دادههایی که امکان ردیابی حرکات نیروهای نظامی را فراهم میکرد، به دست آورده است.
سیانان همچنین از یک عملیات سایبری بسیار پیچیده دیگر ایران خبر میدهد. طبق این ادعا، شرکتهای نفت و گاز در اسرائیل و امارات متحده عربی نرمافزار کنفرانس ویدیویی حاوی کد مخرب دریافت کردهاند.
پس از نصب این برنامه روی رایانههای شرکتها، هکرها از راه دور به سیستمها دسترسی پیدا کردند.
در همان زمان، طبق ادعاهای طرح شده، هکرها آگهیهای شغلی جعلی برای مهندسان نرمافزار در کشورهای خاورمیانه ارسال کردند.
هنگامی که داوطلبان فایلها یا پیامهای مربوطه را باز کردند، مهاجمان به رایانههای آنها دسترسی پیدا کرده و دادههای موجود را استخراج کردند.
و در نهایت اینکه در ادامه حملات منتسب به ارتقای توانمندیهای تهاجمی سایبری ایران، سیانان در گزارشی دیگر مدعی شده ایران از طریق این عملیات به اطلاعات حساسی مانند دادههای مربوط به ذخایر سوخت در پمپ بنزینهای ایالات متحده و فهرست مسافران پروازهای خاورمیانه دسترسی پیدا کرده است.
