کاوش؛ راهکار هوشمند شناسایی و مهار تقلب‌های بانکی

IMG_6022
الهام رضایی، رئیس گروه سامانه‌های مدیریت تقلب شرکت خدمات انفورماتیک، با تشریح قابلیت‌های سامانه مدیریت تقلب «کاوش» گفت: این سامانه با برخورداری از موتور قوانین پویا، ابزارهای تحلیل اطلاعات، پردازش بلادرنگ و قابلیت‌های هوش مصنوعی، راهکاری جامع و مقیاس‌پذیر برای شناسایی، پیشگیری و مدیریت انواع تقلب در کسب‌وکارهای بانکی و مالی فراهم کرده است.

​به گزارش عصر ارتباط، در دومین روز از هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی نظام مالی، سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های دیجیتال، نشست تخصصی معرفی و رونمایی از سامانه مدیریت تقلب «کاوش» با حضور الهام رضایی، رئیس گروه سامانه‌های مدیریت تقلب شرکت خدمات انفورماتیک و ابراهیم دهقانی، مدیر پروژه هوش مصنوعی، برگزار شد.

در این نشست، قابلیت‌های فنی و عملیاتی این سامانه در زمینه شناسایی تراکنش‌های مشکوک، تحلیل رفتار مشتریان، مدیریت پرونده‌های تقلب و بهره‌گیری از هوش مصنوعی در زیرساخت‌های بانکی تشریح شد.

رضایی در معرفی سامانه کاوش گفت: یکی از ویژگی‌های مهم این سامانه، محدود نبودن آن به یک نوع خدمت یا بستر بانکی خاص است. کاوش با پشتیبانی از انواع کسب‌وکارها و موجودیت‌های بانکی از جمله کارت، حساب و مشتری، قابلیت اتصال به سامانه‌های مختلف را دارد و متناسب با نیاز بانک‌های کوچک، متوسط و بزرگ قابل پیاده‌سازی و توسعه است.

وی با اشاره به قابلیت‌های تحلیلی و عملیاتی کاوش افزود: این سامانه با برخورداری از ابزارهای پیشرفته تحلیل اطلاعات، پردازش بلادرنگ و امکان شناسایی و رد تراکنش‌های مشکوک به‌صورت آنلاین، مجموعه کاملی از امکانات مورد نیاز یک سامانه کشف تقلب را در اختیار بانک‌ها قرار می‌دهد.

رئیس گروه سامانه‌های مدیریت تقلب شرکت خدمات انفورماتیک ادامه داد: پشتیبانی از انواع ورودی‌های اطلاعاتی و پروتکل‌های ارتباطی از جمله MQ و Kafka، موتور قوانین پویا، مدیریت کاربران و سطوح دسترسی، ابزارهای تحلیل اطلاعات، مدیریت پرونده‌های مشکوک (Case Management)، مدیریت فهرست‌های سیاه، سفید و نظارتی، پروفایلینگ و سیستم امتیازدهی از جمله قابلیت‌های اصلی این سامانه است.

سه شیوه عملیاتی برای مدیریت تراکنش‌های مشکوک

رضایی با تشریح شیوه‌های بهره‌برداری از سامانه کاوش بیان کرد: این سامانه قابلیت ارائه خدمات در سه حالت برخط، نیمه‌برخط و آفلاین را دارد که هر یک متناسب با نیاز و سیاست‌های عملیاتی بانک‌ها قابل استفاده است.

وی افزود: در حالت برخط، کاوش علاوه بر شناسایی تراکنش‌های مشکوک، امکان رد آن‌ها را نیز در لحظه فراهم می‌کند؛ به این ترتیب، در صورت تشخیص رفتار متقلبانه و وجود سیاست مربوطه، از تکمیل و تسویه تراکنش جلوگیری می‌شود.

او ادامه داد: در حالت نیمه‌برخط، تراکنش‌ها بررسی و تحلیل شده و موارد مشکوک برای بررسی و اقدام در اختیار کاربران قرار می‌گیرند، اما تصمیم‌گیری درباره رد تراکنش به‌صورت لحظه‌ای انجام نمی‌شود. در حالت آفلاین نیز اطلاعات تراکنش‌ها به‌صورت دسته‌ای و در قالب پردازش‌های دوره‌ای تحلیل می‌شوند و موارد مشکوک پس از شناسایی وارد چرخه مدیریت و رسیدگی به پرونده خواهند شد.

اتصال متمرکز به سامانه‌های مختلف بانکی و تعریف قواعد مشترک

رئیس گروه سامانه‌های مدیریت تقلب شرکت خدمات انفورماتیک، امکان اتصال هم‌زمان به چندین سامانه بانکی و پردازش متمرکز اطلاعات آن‌ها را از دیگر ویژگی‌های کاوش عنوان کرد و گفت: این سامانه می‌تواند به زیرساخت‌های مختلف از جمله سامانه‌های کارت، حساب و بانکداری متمرکز متصل شود و موجودیت‌های اطلاعاتی مختلف را به‌صورت یکپارچه مورد بررسی قرار دهد.

رضایی افزود: در این معماری، بانک‌ها می‌توانند ساختار ورودی تراکنش‌ها و خروجی مورد انتظار خود را به‌صورت پویا در سامانه تعریف کنند. پس از ثبت این اطلاعات، موتور قواعد کاوش قادر است انواع قوانین ثابت، مبتنی بر پروفایل و مبتنی بر هوش مصنوعی را اجرا کرده و نتایج را متناسب با سیاست‌های تعریف‌شده در اختیار کاربران قرار دهد.

وی با اشاره به امکان تعریف قواعد مشترک میان سامانه‌های مختلف توضیح داد: برای مثال، می‌توان قانونی تعریف کرد که مجموع تراکنش‌های یک مشتری در بستر کارت و حساب را به‌صورت هم‌زمان بررسی کند و در صورت عبور از حدود تعیین‌شده، هشدار لازم را صادر یا اقدام متناسب را اجرا کند.

پروفایلینگ هوشمند و مدیریت پویای فهرست‌های نظارتی

رضایی با تشریح قابلیت پروفایلینگ در سامانه کاوش گفت: این قابلیت امکان تحلیل رفتار مالی و تراکنشی موجودیت‌های مختلف از جمله کارت، حساب و مشتری را در بازه‌های زمانی متفاوت فراهم می‌کند.

وی افزود: پروفایل‌ها می‌توانند بر اساس پنجره‌های زمانی ثابت مانند هفتگی، ماهانه و سالانه یا پنجره‌های زمانی لغزان (Sliding Window) تعریف شوند.

با تحلیل الگوی رفتار عادی هر موجودیت، سامانه قادر خواهد بود انحراف از الگوهای معمول را شناسایی و از این اطلاعات در فرایند تشخیص رفتارهای مشکوک استفاده کند.

او همچنین مدیریت فهرست‌های سیاه، سفید و نظارتی را از دیگر قابلیت‌های این بخش دانست و گفت: این امکان به بانک‌ها اجازه می‌دهد فهرست‌های مورد نیاز خود را برای موجودیت‌های مختلف تعریف و مدیریت کنند. همچنین استفاده از روش‌های آموزش مستمر (Continuous Training) و به‌روزرسانی مدل‌ها با داده‌های جدید، از رویکردهای پیش‌بینی‌شده برای ارتقای عملکرد و افزایش دقت سامانه در آینده است.

مدیریت هوشمند پرونده‌ها و گردش کار رسیدگی به تقلب

رئیس گروه سامانه‌های مدیریت تقلب شرکت خدمات انفورماتیک با اشاره به قابلیت مدیریت پرونده‌ها در کاوش اظهار کرد: این سامانه پس از شناسایی یک مورد مشکوک، امکان تشکیل پرونده و ارجاع آن به کارشناسان و واحدهای مرتبط را فراهم می‌کند.

رضایی ادامه داد: کاوش با برخورداری از موتور مدیریت فرآیند کسب‌وکار (BPMS) داخلی، امکان طراحی و تعریف گردش کارهای متناسب با نیاز هر بانک و کسب‌وکار را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. این فرایندها می‌توانند ساده یا پیچیده باشند و توسط صاحبان فرایند در بانک طراحی و اجرا شوند.

وی افزود: پرونده‌های مشکوک با توجه به نوع و سطح اهمیت در اختیار کاربران دارای مجوز قرار می‌گیرند. کارشناسان می‌توانند مستندات مرتبط را به پرونده پیوست کنند، توضیحات تکمیلی ارائه دهند و پرونده را برای بررسی‌های بیشتر به سایر کاربران ارجاع دهند. در نهایت، پس از طی مراحل کارشناسی و تأییدهای مورد نیاز، تصمیم نهایی درباره پرونده اتخاذ می‌شود.

به گفته او، این قابلیت امکان پیگیری کامل یک مورد مشکوک از زمان شناسایی تا تعیین تکلیف نهایی را فراهم می‌کند و به بانک‌ها اجازه می‌دهد فرایندهای رسیدگی به تقلب را متناسب با ساختار سازمانی و الزامات کسب‌وکار خود مدیریت کنند.

رضایی همچنین ابزارهای گزارش‌گیری و داشبوردهای مدیریتی پویا را از دیگر امکانات کاوش برشمرد و گفت: کاربران می‌توانند متناسب با نیاز خود، داشبوردهای مختلفی از بخش‌های گوناگون سامانه ایجاد کنند و گزارش‌های جامعی از تراکنش‌ها، موارد شناسایی‌شده و عملکرد فرایندهای کشف تقلب در اختیار داشته باشند.

وی افزود: مدیریت متمرکز کاربران، تعریف سطوح مختلف دسترسی و تعیین مجوزهای مورد نیاز برای ارتباط با بخش‌های مختلف سامانه نیز از دیگر امکانات کاوش است که امکان بهره‌برداری امن و متناسب با مسئولیت هر کاربر را فراهم می‌کند.

استقرار و بهره‌برداری از کاوش در شبکه بانکی کشور

رئیس گروه سامانه‌های مدیریت تقلب شرکت خدمات انفورماتیک در تشریح تجربه عملیاتی این سامانه در شبکه بانکی گفت: کاوش در ابتدا برای سوئیچ کارت مؤسسه نور پیاده‌سازی شد و در ادامه، با توسعه دامنه کاربرد آن، در بانک تجارت نیز مستقر شد و حدود دو سال است که به‌صورت عملیاتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وی افزود: اتصال سامانه بانکداری متمرکز (Core Banking) بانک تجارت به کاوش نیز در دستور کار قرار گرفته است. علاوه بر این، سامانه کاوش برای تراکنش‌های سوئیچ کارت بانک ملی به‌صورت پایلوت عملیاتی شده و مورد بهره‌برداری قرار گرفته است.

معرفی سامانه کاوش در هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی نظام مالی، سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های دیجیتال، فرصتی برای تشریح ظرفیت‌های این راهکار در حوزه مدیریت ریسک و مقابله با تقلب‌های بانکی بود؛ سامانه‌ای که با ترکیب موتور قوانین، پروفایلینگ رفتاری، مدل‌های یادگیری ماشین و ابزارهای مدیریت پرونده، بستری یکپارچه برای شناسایی، پیشگیری و رسیدگی به تقلب‌های مالی فراهم می‌کند.

گفتنی است گروه ملی انفورماتیک به همراه شرکت‌های تابعه خود در هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی بورس، بانک و بیمه حضور دارد و محصولات، خدمات و راهکارهای تخصصی خود را به بازدیدکنندگان معرفی می‌کند. علاقه‌مندان و فعالان صنعت مالی می‌توانند برای آشنایی با دستاوردهای این مجموعه به سالن‌های ۱۰ و ۱۱، غرفه ۱۰۰۵ مراجعه کنند.

هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی بورس، بانک و بیمه از ۲۶ تا ۲۹ آبان‌ماه در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار می‌شود.​

منتخب هفته