به گزارش عصر ارتباط،قائممقام بنیاد ملی نخبگان با تشریح عملکرد این نهاد اعلام کرد که از زمان آغاز فعالیت بنیاد تاکنون، ۶۳ هزار نفر در طرحهای مختلف به عنوان برگزیده انتخاب شدهاند. این افراد از میان دانشآموختگان و دانشجویان ۶۹۰ دانشگاه و مؤسسه آموزش عالی و در ۵۲۴ رشته تحصیلی شناسایی شدهاند.
بر اساس این گزارش، حدود ۷۷ درصد برگزیدگان بنیاد ملی نخبگان از ۳۰ دانشگاه کشور بودهاند و بخش قابل توجهی از آنان سابقه تحصیلی ممتاز دارند. در میان برگزیدگان، معدلهای بالای ۱۸ سهم قابل توجهی دارد و بیشترین فراوانی نیز مربوط به بازه معدل ۱۸ تا ۱۸.۵ اعلام شده است.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با اشاره به سابقه فعالیت این نهاد گفت: فرآیند تأسیس بنیاد از سال ۱۳۸۳ آغاز شد و پس از شکلگیری ساختار و تصویب اساسنامه، طرحهای حمایتی آن به تدریج توسعه یافت. از حدود سال ۱۳۹۳ نیز تعداد و تنوع برنامههای مرتبط با جامعه نخبگانی افزایش چشمگیری پیدا کرد.
در رویکرد جدید بنیاد، فعالیتها در سه محور اصلی دنبال میشود؛ نخست شناسایی، توانمندسازی و شبکهسازی استعدادها، دوم فراهم کردن مسیرهای جذب و نگهداشت و سوم تکریم و الگوسازی از نخبگان.
این برنامهها بر مبنای یک هرم نخبگی طراحی شدهاند که از دانشآموزان مستعد آغاز میشود و در مراحل بعد دانشجویان مستعد، دانشآموختگان برتر و سرآمدان را دربر میگیرد و در نهایت به نخبگان میرسد. برای هر یک از این گروهها نیز برنامههای حمایتی متناسب در نظر گرفته شده است.
در بخش دانشآموزی، طرح شهاب با همکاری وزارت آموزش و پرورش در حال اجراست و طی سال گذشته حدود ۴.۲ میلیون دانشآموز در فرآیند شناسایی استعدادها تحت پوشش قرار گرفتند.
در سطح دانشگاهی نیز طرح شهید وزوایی از جمله برنامههای حمایتی بنیاد است که سال گذشته حدود ۲۶۰۰ دانشجوی برتر و مستعد را پوشش داد. رتبههای برتر کنکور و برگزیدگان المپیادهای علمی داخلی و بینالمللی نیز در گروههای هدف این طرح قرار دارند و از بستههای حمایتی و توانمندسازی بهرهمند میشوند.
طرح شهید احمدی روشن نیز با تمرکز بر آموزش عملی حل مسائل، بستری برای ارتباط دانشجویان مستعد با استادان راهبر فراهم کرده است. سال گذشته ۲۴۰ هسته حل مسئله در کشور فعال بود و حدود ۱۲۰۰ دانشجو در این هستهها حضور داشتند. این طرح علاوه بر تقویت مهارتهای تخصصی، به شبکهسازی میان استعدادهای برتر در سطح ملی کمک میکند.
یکی دیگر از محورهای مورد توجه بنیاد، حمایت از دانشجویان دوره دکتری است؛ گروهی که به دلیل سطح تخصصی و شرایط سنی، در مقطع حساسی از مسیر علمی و حرفهای خود قرار دارند. قائممقام بنیاد ملی نخبگان معتقد است تفاوت امکانات پژوهشی، تجهیزات آزمایشگاهی و حمایتهای مالی در برخی کشورهای خارجی میتواند در افزایش تمایل به مهاجرت علمی مؤثر باشد.
در همین راستا، طرحهای «آموزشیار» و «پژوهشیار» در دولت چهاردهم به اجرا درآمدهاند. بر اساس این برنامهها، مشمولان در سال گذشته ماهانه ۲۰ میلیون تومان کمکهزینه دریافت میکردند؛ طرح آموزشیار دو سال ابتدایی دوره دکتری و طرح پژوهشیار دو سال دوم پس از آزمون جامع را پوشش میدهد.
حمایت از دانشآموختگان دکتری نیز در قالب طرح شهید چمران دنبال شده است. تاکنون ۴۳ نفر در این برنامه قرار گرفتهاند و افراد منتخب میتوانند دوره پسادکتری خود را در دانشگاه منتخب و زیر نظر استاد میزبان طی کنند. حمایت مالی این طرح نیز معادل حقوق استادیار پایه یک دانشگاه تهران در نظر گرفته شده است.
در حوزه نظام وظیفه، طرح شهید صیاد شیرازی تاکنون ۵۷۱۱ نفر را تحت پوشش قرار داده است. همچنین در سال جاری ۷۲۰ نفر برای این طرح ثبتنام کردهاند و قرار است نتایج این دوره در دهه نخست شهریور اعلام شود.
شیوه اجرای این طرح نیز در سال جاری تغییر کرده و فراخوانها به صورت فصلی انجام میشوند. بر این اساس، افراد در ابتدای هر فصل ثبتنام میکنند و پس از ارزیابی امتیازات در پایان همان فصل، افراد واجد شرایط به مراجع مربوط معرفی میشوند تا بتوانند از ظرفیت پروژه جایگزین خدمت یا خدمت به عنوان سرباز فناور در شرکتهای دانشبنیان استفاده کنند.
یکی از بخشهای مهم عملکرد بنیاد ملی نخبگان در دولت چهاردهم، ایجاد
همچنین با همکاری سازمان اداری و استخدامی، حدود ۱۴۰۰ ظرفیت استخدامی جدید در دستگاههای مختلف شناسایی شده است. پس از نهایی شدن مجوزها، قرار است چهارمین فراخوان جذب نخبگان بر اساس این ظرفیتها برگزار شود.
بنیاد ملی نخبگان در کنار بخش دولتی، توسعه مسیر جذب در شرکتها و مجموعههای خصوصی را نیز دنبال کرده است. تاکنون دو فراخوان در این بخش برگزار شده و بنیاد اعلام کرده آمادگی دارد نخبگان را برای استخدام در شرکتهای دانشبنیان و غیردانشبنیان شناسایی و معرفی کند.
افرادی که از این مسیر وارد مجموعههای خصوصی و غیردولتی میشوند، میتوانند از ظرفیت اعتبار مالیاتی پیشبینیشده برای این طرح استفاده کنند. دستورالعمل مربوط به این فرآیند نیز در بنیاد تدوین شده است.
در بخش جذب اعضای هیئت علمی، طرح «جهت» یکی از مسیرهای اصلی حمایت از نخبگان به شمار میرود. به گفته قائممقام بنیاد ملی نخبگان، برای نخستینبار تمامی افرادی که از طریق این طرح جذب شدهاند، دارای ردیف استخدامی هستند و دیگر پروندهای از افراد جذبشده بدون ردیف استخدامی باقی نمانده است.
در دولت چهاردهم، ۳۱۰ نفر از طریق طرح جهت برای عضویت هیئت علمی دانشگاههای کشور تأیید و صاحب ردیف استخدامی شدهاند. همچنین حدود ۴ هزار پرونده در سال ۱۴۰۳، حدود ۵۵۲۰ پرونده در سال ۱۴۰۴ و حدود ۱۵۰۰ ثبتنام در آخرین فراخوان این طرح انجام شده است.
بر این اساس، مجموع متقاضیانی که در دولت چهاردهم در مسیر طرح جهت قرار گرفتهاند، حدود ۱۱ تا ۱۲ هزار نفر برآورد میشود. مسئولان بنیاد تأکید دارند که روند بررسی پروندهها تسریع شده و در حال حاضر پرونده بلاتکلیف در این مسیر باقی نمانده است.
در حوزه تعاملات علمی بینالمللی نیز برنامه اعزام ۱۰۰ استاد و استادیار جوان به دانشگاههای چین در دستور کار قرار گرفته است. این برنامه با تمرکز بر رشتههای نوظهور و حوزههای دارای اهمیت راهبردی و با همکاری بنیاد ملی نخبگان، سازمان تعاملات بینالمللی و مرکز پیشرفت دنبال میشود. فراخوان این طرح برگزار شده و مراحل غربالگری و بررسی متقاضیان انجام گرفته و هماهنگی با دانشگاههای میزبان در حال انجام است.
از دیگر برنامههای حمایتی بنیاد، طرح کاظمی آشتیانی است که تاکنون ۱۳۱ نفر در قالب آن به عنوان برگزیده معرفی شدهاند. برگزیدگان این طرح از گرنت بدو استخدام برخوردار میشوند که مبلغ آن در حال حاضر ۴۰۰ میلیون تومان اعلام شده است.
برگزیدگان سطح یک طرح جهت نیز از این حمایت مالی برخوردار میشوند و در کنار آن، تسهیلاتی در حوزههایی مانند مسکن، امور فرهنگی، وام ازدواج و هدیه فرزند برای جامعه نخبگانی پیشبینی شده است.
موضوع مسکن نیز یکی از محورهای جدید حمایت از نخبگان است. بر اساس اعلام بنیاد ملی نخبگان، کمیته مسکن نخبگان با همکاری استانداریها و وزارت راه و شهرسازی تشکیل شده و روند تأمین مسکن به صورت استانی در حال پیگیری است.
تاکنون ۳۲۸۴ زمین و واحد مسکونی به نخبگان در استانهای مختلف واگذار شده و ۳۷۷۸ زمین و واحد دیگر نیز در مرحله تخصیص قرار دارد. در صورت تحقق کامل این ظرفیتها، مجموع زمینها و واحدهای مسکونی اختصاصیافته یا در دست تخصیص به نخبگان به حدود ۷۶۲۲ مورد خواهد رسید.
مجموع این اقدامات نشان میدهد بنیاد ملی نخبگان در رویکرد جدید خود تلاش دارد حمایت از استعدادهای برتر را از یک نظام صرفاً مبتنی بر اعطای تسهیلات، به یک مسیر پیوسته از شناسایی استعداد تا توانمندسازی، اشتغال، ماندگاری و اثرگذاری ملی تبدیل کند؛ رویکردی که هدف آن ایجاد ارتباط مؤثرتر میان ظرفیتهای علمی کشور و نیازهای واقعی جامعه و اقتصاد است.
