درست در روزهایی که امنیت سایبری به یکی از جدی‌ترین دغدغه‌های نظام بانکی کشور تبدیل شده و بانک مرکزی نیز در بخشنامه‌ای بر ضرورت حضور متخصصان فناوری اطلاعات در ترکیب هیئت‌مدیره بانک‌ها تأکید می‌کند، تصمیم وزارت امور اقتصادی و دارایی درباره خروج مرتضی ترک‌تبریزی از هیئت‌مدیره بانک تجارت، پرسش‌هایی جدی و قابل تأمل درباره منطق انتصابات مدیریتی در شبکه بانکی ایجاد کرده است.
بر اساس آنچه درباره تصمیم اخیر مطرح شده، اجرای سیاست بازنشستگی مدیران دارای سابقه خدمتی مشمول، به خروج ترک‌تبریزی انجامیده است؛ مدیری که بنا بر ارزیابی برخی صاحب‌نظران، شناخت و تسلط او بر فناوری اطلاعات و مدیریت ریسک‌های عملیاتی، در عبور بانک تجارت از شرایط دشوار حملات سایبری اخیر نقش مؤثری داشته است.
البته اجرای قانون و رعایت ضوابط اداری محل مناقشه نیست؛ پرسش اصلی اینجاست: اگر قرار است مدیری به دلیل اجرای ضوابط بازنشستگی از جایگاه خود کنار برود، آیا مسئولیت وزارت اقتصاد در انتخاب جایگزینی با حداقل دانش و تجربه تخصصی متناسب با آن جایگاه نیز نباید جدی گرفته شود؟
اما مسئله مهم‌تر، تناقضی است که میان این تصمیم و واقعیت‌های امروز نظام بانکی دیده می‌شود. در شرایطی که حملات سایبری اخیر، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های بانکی را به‌روشنی آشکار کرده و حتی اختلال در خدمات برخی بانک‌های بزرگ کشور را رقم زده است، نمی‌توان تخصص فناوری اطلاعات را یک ویژگی فرعی و قابل چشم‌پوشی در مدیریت بانک‌ها تلقی کرد.
درباره بانک تجارت، این پرسش جدی مطرح است که آیا عبور این بانک از بحران‌های اخیر، بدون شناخت مدیریتی از فناوری اطلاعات، پیش‌بینی تهدیدها و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه امکان‌پذیر بود؟ برخی ارزیابی‌ها، نقش مدیریتی مرتضی ترک‌تبریزی را در این زمینه مؤثر می‌دانند. اگر چنین ارزیابی‌ای مبنای قضاوت قرار گیرد، کنار گذاشتن او بدون توجه به خلأ تخصصی احتمالی در ترکیب جدید هیئت‌مدیره، تصمیمی است که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت.
نکته قابل تأمل آن است که ترک‌تبریزی، بنا بر اطلاعات مطرح‌شده، از جمله مدیران جوان‌تر در میان افراد مشمول این سیاست بوده است. بنابراین پرسش فقط درباره اجرای دستور بازنشستگی نیست؛ بلکه درباره منطق انتخاب فرد جایگزین و معیارهای تخصصی این انتخاب است.
آقای وزیر اقتصاد!
اگر قرار است جوان‌گرایی و اجرای ضوابط بازنشستگی مبنای تغییر مدیران بانکی باشد، آیا تخصص، تجربه و کارنامه حرفه‌ای نیز نباید به همان اندازه در انتخاب جایگزین‌ها اهمیت داشته باشد؟
اکنون انتظار افکار عمومی و فعالان صنعت بانکداری از وزارت اقتصاد، پاسخ به چند پرسش روشن است:۱. اعضای جدید هیئت‌مدیره بانک تجارت چه میزان دانش، سابقه و تجربه عملی در حوزه فناوری اطلاعات، امنیت سایبری و مدیریت زیرساخت‌های بانکی دارند؟
۲. آیا پیش از تصمیم به خروج ترک‌تبریزی، ارزیابی مشخصی از نقش تخصصی و عملکرد او در مدیریت مخاطرات سایبری بانک تجارت انجام شده است؟
۳. اگر وزارت اقتصاد به این جمع‌بندی رسیده که ادامه حضور او به دلیل ضوابط بازنشستگی امکان‌پذیر نیست، چرا هم‌زمان برای جایگزینی او با مدیری برخوردار از دانش فناوری اطلاعات، حتی در سطحی پایین‌تر از تجربه و توانمندی وی، تدبیری اندیشیده نشده است؟
۴. آیا وزارت اقتصاد میان سیاست جوان‌گرایی و ضرورت حفظ سرمایه‌های تخصصی نظام بانکی تمایزی قائل است یا قرار است هر دو قربانی یک تصمیم اداری شوند؟
بانک تجارت امروز صرفاً یک مؤسسه مالی نیست؛ بخشی از زیرساخت حیاتی اقتصاد کشور است. در شرایطی که تهدیدات سایبری همچنان پابرجاست و هیچ تضمینی برای تکرار نشدن بحران‌های اخیر وجود ندارد، تغییر در ترکیب مدیریتی این بانک باید با حساسیت و مسئولیت‌پذیری بیشتری همراه باشد.
آقای وزیر اقتصاد! اگر حضور متخصص فناوری اطلاعات در هیئت‌مدیره بانک‌ها آن‌قدر اهمیت دارد که بانک مرکزی رسماً بر آن تأکید می‌کند، چرا در بانکی که یکی از مدیران ارشدش به واسطه همین تخصص مورد تحسین قرار گرفته، هنگام جایگزینی او، این ملاحظه تا این اندازه کم‌رنگ شده است؟
اجرای قانون حق وزارت اقتصاد است؛ اما پاسخ‌گویی درباره کیفیت تصمیمات مدیریتی نیز مسئولیت این وزارتخانه است.
ما در اقتصاد مدرن معتقدیم آنچه امروز در بانک تجارت اتفاق افتاده، صرفاً یک جابه‌جایی مدیریتی نیست؛ بلکه آزمونی برای سنجش میزان درک سیاست‌گذار از اهمیت تخصص فناوری در حکمرانی بانکی کشور است. آزمونی که نتایج آن ممکن است در روزهای بحرانی آینده بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کند.
به این موضوع هم تاکید کنیم، مسئله مخالفت با اعضای جدید هیات مدیره بانک تجارت نیست، بلکه پرسش از منطق تصمیمی‌ست که بدون جایگزینی متخصص فناوری اطلاعات، یک مدیر دارای این تجربه را کنار گذاشته؛ این که چرا آغاز اجرای سیاست بازنشستگی از جوان‌ترین مدیر مشمول شروع شده و آیا شائبه لابی و اعمال‌نظرهای پشت پرده در این انتخاب واقعیت دارد؛ و مهم‌تر از همه، اگر در آینده بانک تجارت از ناحیه تهدیدات سایبری دچار آسیب یا اختلال شود، مسئولیت این تصمیم و پیامدهای احتمالی آن بر عهده چه کسانی خواهد بود؟
این تصمیم را ثبت می‌کنیم و منتظر پاسخ روشن وزارت اقتصاد هستیم.
در انتها نیز انتصاب آقایان محمدعلی رستگار رییس هیأت‌مدیره، سیدمهدی حسینی دولت‌آبادی نایب‌رییس هیأت‌مدیره، مجتبی دهقاندار عضو اجرایی هیأت‌مدیره و امیرحسین داوودیان دیگر عضو هیأت‌مدیره را صمیمانه تبریک می گویم و آرزوی توقیقات بیشتر را برایشان آرزومندم.
عبداله افتاده
مدیر مسئول رسانه اقتصاد مدرن
